హర్తాళికా తీజ్..పార్వతీదేవి తపస్సు.. సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించే వ్రతం..

భాద్రపద శుక్ల పక్ష తదియ నాడు ఆచరించే పవిత్ర పర్వదినం హర్తాళికా తీజ్. పార్వతీదేవి శివుడిని పతిగా పొందడానికి చేసిన నిష్ఠాగరిష్ఠమైన తపస్సును, ఆమె భక్తి ప్రపత్తులను స్మరించుకునే విశిష్ట సందర్భమిది. వివాహిత స్త్రీలు అఖండ సౌభాగ్యం కోసం, అవివాహిత యువతులు ఉత్తమ గుణవంతుడైన జీవిత భాగస్వామి లభించాలని ఈ రోజున అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో గౌరీశంకరులను ఆరాధిస్తారు.

పురాణ నేపథ్యం..'హర్తాళికా' నామ విశిష్టత..

సంస్కృతంలో 'హరిత్' అంటే అపహరించడం లేదా తీసుకువెళ్లడం, 'ఆలిక' అంటే చెలికత్తె లేదా స్నేహితురాలు. పార్వతీదేవి మనసారా పరమ శివుడిని ఆరాధించింది. అయితే ఆమె తండ్రి హిమవంతుడు నారదుని సూచన మేరకు శ్రీమహావిష్ణువుతో వివాహం నిశ్చయించాల నుకున్నాడు. పరమేశ్వరుడినే తప్ప అన్యులను వరించలేని జగన్మాత బాధను గ్రహించిన ఆమె ప్రియసఖులు, ఆమెను రహస్యంగా దట్టమైన అరణ్యానికి తీసుకువెళ్లారు. అడవిలో గంగా తీరాన పార్వతీదేవి ఇసుకతో శివలింగాన్ని ప్రతిష్టించి, ఆహారపానీయాలు విసర్జించి ఘోర తపస్సు ఆచరించింది. ఆమె నిశ్చల భక్తికి మెచ్చిన భోళాశంకరుడు ప్రత్యక్షమై ఆమెను అర్ధాంగిగా స్వీకరిస్తానని వరమిచ్చాడు. చెలికత్తెలు తీసుకువెళ్లి జరిపించిన తపస్సు కాబట్టి దీనికి 'హర్తాళికా' అనే పేరు వచ్చింది.

వ్రత ఆచరణ, పూజా విధానం..

నిర్జల ఉపవాసం: హర్తాళికా తీజ్ నాడు మహిళలు రోజంతా నీరు కూడా ముట్టకుండా నిర్జల ఉపవాస దీక్ష చేపడతారు. మృత్తికా ప్రతిమల ప్రతిష్ట.. నల్లమట్టి లేదా ఇసుకతో శివుడు, పార్వతి, గణపతి విగ్రహాలను స్వయంగా తయారు చేసి పీఠంపై కొలువుదీరుస్తారు. షోడశోపచార పూజ.. మారేడు దళాలు, ధుత్తూర పూలు అంటే ఉమ్మెత్త, తాజా పూలతో అర్చించి, గౌరీదేవికి సౌభాగ్య ద్రవ్యాలైన పసుపు, కుంకుమ, గాజులు, నల్లపూసలు, రవికె వస్త్రాలు సమర్పిస్తారు. రాత్రి వేళ నాలుగు ప్రహరాల్లో అంటే యామాలలో శివ-పార్వతులకు ప్రత్యేక అభిషేకాలు, పూజలు నిర్వహిస్తూ, శివ స్తోత్రాలు, భజనలతో జాగరణ చేస్తారు. ఉపవాస విరమణ.. మరుసటి రోజు ఉదయం చతుర్థి తిథి ప్రవేశించాక విగ్రహాలకు పూజ చేసి, బ్రాహ్మణులకు లేదా సువాసినులకు వాయినాలు ఇచ్చి ఉపవాసాన్ని విరమిస్తారు. కఠిన నియమాల తో కూడిన ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం వల్ల వైవాహిక జీవితంలోని కలతలు సమసిపోయి అన్యోన్యత పెరుగుతుందని, కుటుంబంలో ఆయురారోగ్యాలు, సుఖశాంతులు వెల్లివిరుస్తాయని విశ్వాసం.

హర్తాళికా తీజ్..గౌరీ పూజా విధానం, పవిత్ర శ్లోకాలు, వ్రత నియమాలు..

హర్తాళికా తీజ్ పర్వదినాన గౌరీశంకరుల అనుగ్రహం కోసం చేసే ఆరాధనలో మంత్ర పఠనానికి, నియమ నిష్ఠలకు విశేష ప్రాధాన్యం ఉంది. వివాహిత స్త్రీలకు దీర్ఘ సుమంగళీ యోగాన్ని, అవివాహిత యువతులకు మనోవాంఛిత వరుడిని ప్రసాదించే ప్రధాన శ్లోకాలు, అనుసరించవలసిన నియమాలు:

పూజలో పఠించవలసిన ముఖ్యమైన శ్లోకాలు,మంత్రాలు..

1. గౌరీ ధ్యాన శ్లోకం..

పూజా ప్రారంభంలో అమ్మవారిని ఆహ్వానిస్తూ, మనస్సును లగ్నం చేసి చదవవలసిన శ్లోకం.

సర్వమంగళ మాంగల్యే శివే సర్వార్థ సాధికే ।

శరణ్యే త్ర్యంబకే గౌరి నారాయణి నమోస్తు తే ॥

తాత్పర్యం..సమస్త శుభాలను చేకూర్చే పవిత్ర రూపిణి, సకల పురుషార్థాలను సిద్ధించే తల్లి, భక్తులను రక్షించే త్రినేత్రుని రాణి అయిన గౌరీదేవికి నమస్కారాలు.

2. అఖండ సౌభాగ్య ప్రార్థనా మంత్రం

తాళిబలం, దాంపత్యంలో అన్యోన్యత కోసం పూజలో గౌరీదేవికి సమర్పించే ప్రార్థన..

దేహి సౌభాగ్యమారోగ్యం దేహి మే పరమం సుఖమ్ ।

రూపం దేహి జయం దేహి యశో దేహి ద్విషో జహి ॥

తాత్పర్యం..ఓ జగన్మాతా! నాకు దీర్ఘ సౌభాగ్యాన్ని, సంపూర్ణ ఆరోగ్యాన్ని, అమితమైన సుఖశాంతులను ప్రసాదించు. సద్గుణాలను, విజయాన్ని, కీర్తిని అనుగ్రహించి అంతర్గత దోషాలను, విద్వేషాలను నశింపజేయి.

3. శంకరుని ఆరాధనా శ్లోకం..

పార్వతీదేవితో పాటు పరమేశ్వరుడిని ధ్యానించే మంత్రం..

నమస్తేస్తు భగవన్ విశ్వేశ్వరాయ మహాదేవాయ త్రయంబకాయ

త్రిపురాంతకాయ త్రికాలాగ్నికాలాయ కాలాగ్నిరుద్రాయ నీలకంఠాయ

మృత్యుంజయాయ సర్వేశ్వరాయ సదాశివాయ శ్రీమన్మహాదేవాయ నమః ॥

ముఖ్యమైన పూజా నియమాలు..

సంకల్పం, శుద్ధి.. ఉదయాన్నే సూర్యోదయానికి ముందే మేల్కొని, తలస్నానమాచరించి పవిత్ర వస్త్రాలు.. ఎరుపు లేదా పసుపు రంగు శ్రేష్టం ధరించాలి. "మమ అఖండ సౌభాగ్య ప్రాప్త్యర్థం, సకల మనోరథ సిద్ధ్యర్థం హర్తాళికా వ్రత పూజాం కరిష్యే" అని మనస్సులో సంకల్పం చేయాలి.

మృత్తికా ప్రతిమలు..సంప్రదాయం ప్రకారం నదీ తీరపు మట్టి లేదా స్వచ్ఛమైన బంకమట్టితో పార్వతీ-పరమేశ్వరులు, గణపతి ప్రతిమలను చేతితో తయారు చేసుకుని పీఠంపై కొలువు దీర్చడం ఉత్తమ ఫలితాలను ఇస్తుంది. సౌభాగ్య ద్రవ్యాల సమర్పణ.. గౌరీదేవికి 16 రకాల శృంగార ద్రవ్యాలను, పసుపు, కుంకుమ, గాజులు, కాటుక, అద్దం, దువ్వెన, పూలు, పట్టు రవికె వస్త్రం తదితరాలు) సమర్పించాలి.

నాలుగు ప్రహరాల పూజ.. రాత్రి సమయాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజించి, ప్రతి ప్రహరంలోనూ శివలింగానికి పాలు, తేనె, గంగాజలంతో అభిషేకం చేసి బిల్వపత్రాలతో పూజిస్తూ రాత్రంతా జాగరణ చేయాలి. వ్రత విరమణ..చతుర్థి తిథి ప్రవేశించాక, ఉదయం పూజ నిర్వహించి మట్టి ప్రతిమలను పవిత్ర జలాల్లో నిమజ్జనం చేయాలి. అనంతరం బ్రాహ్మణులకు లేదా వృద్ధ సువాసినులకు పండ్లు, మిఠాయిలు, తాంబూలంతో వాయినం సమర్పించి ఆశీస్సులు తీసుకున్న తర్వాతనే ఉపవాసాన్ని విరమించాలి.