పిఠోరి అమావాస్య..సంతాన రక్షణ, కుటుంబ సౌభాగ్యానికి దివ్య వ్రతం..

భాద్రపద మాసంలో వచ్చే కృష్ణ పక్ష అమావాస్యకు హిందూ సాంప్రదాయంలో విశిష్ట స్థానం ఉంది. దీనిని పిఠోరి అమావాస్య లేదా భాద్రపద అమావాస్య అని పిలుస్తారు. ప్రధానంగా తల్లులు తమ సంతానానికి ఆయురారోగ్యాలు కలగాలని, కుటుంబంలో సుఖశాంతులు వెల్లివిరియాలని ఈ రోజున నిష్ఠతో వ్రతం ఆచరిస్తారు. ఈ తిథి కేవలం దైవారాధనకే కాక, పితృదేవతల రుణం తీర్చుకోవడానికి కూడా అత్యంత శ్రేష్ఠమైనదిగా శాస్త్రాలు పేర్కొంటున్నాయి.

వ్రత విశిష్టత, పురాణ నేపథ్యం..

పిండి ప్రతిమల ఆరాధన: 'పిఠ' అంటే పిండి. పూర్వకాలంలో ఈ రోజున బియ్యప్పిండితో సప్తమాతృకలు బ్రాహ్మి, మహేశ్వరి, కౌమారి, వైష్ణవి, వారాహి, ఇంద్రాణి, చాముండి.. లేదా 64 మంది యోగినుల ప్రతిమలను తయారు చేసి భక్తితో పూజించేవారు. అందుకే దీనికి 'పిఠోరి అమావాస్య' అనే పేరు స్థిరపడింది. పురాణాల ప్రకారం, పార్వతీదేవి సూచన మేరకు ఇంద్రాణి తదితర దేవతలు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి సకల సౌభాగ్యాలను పొందారని కథనం. సంతానం లేనివారికి సంతాన ప్రాప్తి, ఉన్న పిల్లలకు ఆయుష్షు, సద్బుద్ధి, ఉన్నత భవిష్యత్తు లభించేందుకు తల్లులు ఉపవాస దీక్ష చేపడతారు. కుటుంబంలో తరతరాలుగా వస్తున్న ఆటంకాలు, దృష్టి దోషాలు తొలగిపోయి శాంతి నెలకొంటుందని విశ్వాసం.

ఆచరణ,పూజా విధానం..సూర్యోదయ స్నానం.. ఉదయాన్నే నదీస్నానం లేదా గంగాజలం కలిపిన నీటితో శుచిగా స్నానమాచరించి, ఇంటిని గంగాజలంతో శుద్ధి చేసుకోవాలి. పూజా పీఠం..ఈశాన్య మూలలో పీఠాన్ని ఏర్పాటు చేసి, బియ్యప్పిండితో ప్రతిమలను లేదా దుర్గాదేవి ప్రతిమను ప్రతిష్టించాలి. పూలు, పసుపు, కుంకుమలతో అలంకరించాలి. నైవేద్యం.. బియ్యప్పిండితో చేసిన ప్రత్యేక పిండివంటలు, పండ్లు, పాయసాన్ని అమ్మవారికి నివేదించాలి. పూజ ముగిసిన తర్వాత తల్లులు ఈ ప్రసాదాన్ని తమ పిల్లలకు తినిపిస్తారు.

పితృ తర్పణాలు..భాద్రపద అమావాస్యతో పాటు రాబోయే మహాలయ పక్షాలకు నాందిగా భావించి, ఉదయం వేళ పితృదేవతలకు తిలతర్పణాలు, పిండప్రదానాలు చేయడం వల్ల పితృదోషాలు నివారించబడతాయి.దానధర్మాలు.. సాయంత్రం వేళ రావి చెట్టు కింద ఆవనూనె లేదా నెయ్యితో దీపారాధన చేసి, పేదలకు అన్నదానం, వస్త్రదానం చేయడం అపారమైన పుణ్యఫలాన్ని ఇస్తుంది.

పిఠోరి అమావాస్య.. పవిత్ర వ్రత కథ, మంత్ర పారాయణం..

పిఠోరి అమావాస్య వ్రతం వెనుక తరతరాలుగా భక్తులు చెప్పుకునే ఒక అద్భుతమైన పౌరాణిక గాథ ఉంది. సంతాన రక్షణకు, ఆయురారోగ్యాలకు ఈ కథా శ్రవణం అత్యంత ఫలప్రదమని శాస్త్ర విశ్వాసం.

వ్రత కథ..

పూర్వం ఒక సద్బ్రాహ్మణుడి ఇంట కోడలికి పుట్టిన పిల్లలందరూ పురిట్లోనే లేదా కొద్ది కాలానికే అకాల మరణం చెందేవారు. వరుసగా ఏడుగురు సంతానాన్ని కోల్పోవడంతో, అత్తమామలు ఆమెను అపశకునంగా భావించి ఒక భాద్రపద అమావాస్య నాడు ఇంటి నుంచి గెంటేశారు. తీవ్రమైన దుఃఖంతో ఆమె అడవికి చేరుకుని, ఒక రావి చెట్టు క్రింద కూర్చుని తన దురదృష్టాన్ని తలచుకుంటూ రోదించసాగింది.

ఆమె ఆవేదనకు, నిర్మలమైన భక్తికి కరుణించిన జగన్మాత పార్వతీదేవి సప్తమాతృకలు..బ్రాహ్మి, మాహేశ్వరి, కౌమారి, వైష్ణవి, వారాహి, ఇంద్రాణి, చాముండి. 64 మంది యోగినులతో కలిసి ఆమెకు ప్రత్యక్షమైంది. "అమ్మా! దుఃఖించకు. పూర్వజన్మ కర్మల ఫలితంగా నీ సంతానానికి బాలారిష్ట దోషాలు చుట్టుముట్టాయి. భాద్రపద కృష్ణ అమావాస్య నాడు బియ్యప్పిండితో సప్తమాతృకల ప్రతిమలను తయారు చేసి, గంధ పుష్పాక్షతలతో షోడశోపచార పూజ నిర్వహించి, పిండివంటలు నైవేద్యంగా సమర్పించు" అని ఉపదేశించింది.

అమ్మవారి ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆమె భక్తిశ్రద్ధలతో పిఠోరి వ్రతాన్ని ఆచరించింది. మాతృకల కరుణా కటాక్షాలతో ఆమె కోల్పోయిన పిల్లలందరూ తిరిగి జీవించడమే కాక, అపారమైన ఆయురారోగ్యాలు, విద్యాబుద్ధులు పొంది క్షేమంగా తల్లిని చేరారు. అప్పటి నుండి తల్లులు తమ సంతాన రక్షణ కోసం, వంశాభివృద్ధి కోసం ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించడం ఆనవాయితీగా మారింది.

పూజలో పఠించవలసిన శ్లోకాలు, మంత్రాలు

సప్తమాతృకా ధ్యాన శ్లోకం..

బ్రాహ్మీ మాహేశ్వరీ చైవ కౌమారీ వైష్ణవీ తథా ।

వారాహీ చ తథేంద్రాణీ చాముండా సప్తమాతరః ॥

 సమస్త లోకాలను రక్షించే బ్రాహ్మి, మాహేశ్వరి, కౌమారి, వైష్ణవి, వారాహి, ఇంద్రాణి, చాముండ అనే సప్త మాతృకలకు భక్తిపూర్వక నమస్కారాలు.

సంతాన రక్షణ, ఆయురారోగ్యాల కొరకు దుర్గా శ్లోకం..

సర్వమంగళ మాంగల్యే శివే సర్వార్థ సాధికే ।

శరణ్యే త్ర్యంబకే గౌరి నారాయణి నమోస్తు తే ॥

దారిద్య్ర, దుఃఖ నివారణ మంత్రం

దుర్గే స్మృతా హరసి భీతిమశేషజంతోః

స్వస్థైః స్మృతా మతిమతీవ శుభాం దదాసి ।

దారిద్ర్యదుఃఖభయహారిణి కా త్వదన్యా

సర్వోపకారకరణాయ సదార్ద్రచిత్తా ॥

పూజా సంకల్పం..

పూజ ప్రారంభంలో "మమ పుత్ర పౌత్రాణాం ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యాభివృద్ధ్యర్థం, సమస్త బాలారిష్ట దోష నివారణార్థం పిఠోరీ అమావాస్యా వ్రత పూజాం కరిష్యే" అని సంకల్పం చేసుకోవాలి. పూజ ముగిసిన తర్వాత నైవేద్యంగా పెట్టిన పిండివంటలను, ప్రసాదాన్ని పిల్లలకు స్వయంగా తినిపించి వారి ఆయుష్షు కోసం ప్రార్థించాలి.