హిందూ సనాతన ధర్మంలో ఏకాదశి తిథికి ఎంతో విశిష్టత ఉంది. ఆశ్వయుజ మాసంలో శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ఈ ఏకాదశిని 'పాపాంకుశ ఏకాదశి' అంటారు. ఈ ఏడాది (2026) అక్టోబర్ 22, గురువారం నాడు ఈ పవిత్ర పర్వదినాన్ని భక్తులు శ్రద్ధాభక్తులతో జరుపుకోనున్నారు. ఈ పర్వదినాన శ్రీ మహావిష్ణువుతో పాటు లక్ష్మీదేవిని ఆరాధించడం వల్ల పాపాలు తొలగిపోయి, అనంతమైన పుణ్యఫలాలు సిద్ధిస్తాయని పురాణాలు ఘోషిస్తున్నాయి.
ధార్మిక ప్రాముఖ్యత..
పాపాంకుశ ఏకాదశి పూర్తిగా శ్రీ మహావిష్ణువుకు అంకితమైన పండుగ. ఈ రోజున ఉపవాస దీక్ష చేపట్టి, స్వామివారిని ధ్యానిస్తూ మంత్ర జపం, దానధర్మాలు చేయడం వల్ల ఆత్మశుద్ధి జరుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం. ఇది ఆత్మపరిశీలనకు, నిగ్రహానికి, అచంచలమైన భక్తికి ప్రతీక. ఈ రోజు లక్ష్మీనారాయణులను పూజించడం వల్ల కుటుంబంలో సుఖశాంతులు, సిరిసంపదలు, అష్టైశ్వర్యాలు విలసిల్లుతాయి.
వ్రత, పూజా విధానం..
పాపాంకుశ ఏకాదశి నాడు ఉదయాన్నే బ్రహ్మ ముహూర్తంలో నిద్రలేచి స్నానాదికాలు ముగించి, శుభ్రమైన తెలుపు లేదా పసుపు రంగు వస్త్రాలు ధరించాలి.
పూజాగదిని పవిత్రంగా అలంకరించి, శ్రీ మహావిష్ణువు ప్రతిమ లేదా పటం ముందు దీపారాధన చేసి వ్రత సంకల్పం చేసుకోవాలి.
స్వామివారికి ఎంతో ప్రీతిపాత్రమైన పసుపు రంగు పూలు, పండ్లు, ధూప దీప నైవేద్యాలను సమర్పించాలి.
ఈ పూజలో తులసీదళాలకు అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. కాబట్టి తప్పనిసరిగా తులసి ఆకులతో స్వామిని అర్చించాలి.
విష్ణు సహస్రనామం పారాయణ చేయడం, పాపాంకుశ ఏకాదశి వ్రత కథను చదవడం లేదా వినడం ద్వారా విశేష ఫలం దక్కుతుంది. చివరగా స్వామికి కర్పూర నీరాజనం అర్పించాలి.
దీక్ష చేపట్టే వారు తమ ఆరోగ్యాన్ని, ఆచారాన్ని బట్టి ఉపవాస నియమాలను పాటించాలి.
ఈ ఏకాదశి నాడు ఆచరించవలసిన విశేష నియమాలు
పసుపు పూలతో అర్చన: విష్ణుమూర్తికి పసుపు రంగు అంటే చాలా ఇష్టం. కాబట్టి ఈ రోజు పసుపు బంతి, చామంతి వంటి పూలతో అర్చిస్తే సకల శుభాలు కలుగుతాయి.
అష్టాక్షరీ మంత్ర జపం: పూజా సమయంలో 'ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ' అనే మంత్రాన్ని 108 సార్లు నిష్టగా జపించడం వల్ల మనసుకు ప్రశాంతత, భక్తి భావం పెరుగుతాయి.
తులసి దళాల సమర్పణ: శ్రీహరి పూజలో తులసి లేకుండా పూజ పరిపూర్ణం కాదు. అయితే, ఏకాదశి నాడు తులసి ఆకులను తుంచకూడదనే నియమం ఉంది. కాబట్టి ముందు రోజు దశమి నాడే ఆకులను తుంచి భద్రపరుచుకుని పూజలో ఉపయోగించాలి.
దానధర్మాలు..ఏకాదశి నాడు చేసే దానానికి అనంతమైన ఫలితం ఉంటుంది. నిరుపేదలకు ఆహారం, వస్త్రాలు, ధాన్యం దానం చేయడం మహాపుణ్యంగా భావిస్తారు.
ఉపవాస విరమణ..
అక్టోబర్ 22, గురువారం నాడు వ్రతాన్ని ఆచరించిన భక్తులు, మరుసటి రోజు అనగా అక్టోబర్ 23, శుక్రవారం నాడు ద్వాదశి ఘడియల్లో ఉపవాస దీక్షను విరమించాలి. స్థానిక పంచాంగాన్ని బట్టి సూర్యోదయం తర్వాత ఈ పారణ సమయం కొద్దిగా మారే అవకాశం ఉంటుంది కాబట్టి, పండితులను సంప్రదించి సరైన ముహూర్తంలో భోజనం స్వీకరించి వ్రతాన్ని ముగించడం శ్రేయస్కరం.

