హిందూ సనాతన సంప్రదాయంలో పరమశివుడి అనుగ్రహాన్ని పొందేందుకు ఆచరించే అత్యంత పవిత్రమైన వ్రతాలలో 'ప్రదోష వ్రతం' విశిష్టమైనది. ప్రతి మాసంలో కృష్ణ, శుక్ల పక్షాల్లో వచ్చే త్రయోదశి తిథి నాడు ప్రదోష పూజ నిర్వహిస్తారు. త్రయోదశి తిథి ఏ వారంలో వస్తుందో, ఆ వారాన్ని బట్టి ప్రదోషానికి పేరు నిర్ణయించబడుతుంది. గురువారం నాడు వచ్చే త్రయోదశిని 'గురు ప్రదోషం' లేదా 'బృహస్పతి ప్రదోషం' అని పిలుస్తారు.
ఈ విశేష దినాన పార్వతీ పరమేశ్వరులను నిష్టతో ఆరాధించడం వల్ల సకల మనోరథాలు నెరవేరడమే కాక, వైవాహిక జీవితంలో నెలకొన్న అడ్డంకులు తొలగిపోతాయని పురాణ వచనం.
గురు ప్రదోషం ప్రాశస్త్యం..
జ్యోతిష్య శాస్త్ర రీత్యా గురు గ్రహం జ్ఞానం, విద్యాభివృద్ధి, ధర్మం, వివాహం, సమృద్ధికి కారకుడు. గురువారం రోజున ప్రదోష కాలం కలిసి రావడం ఆధ్యాత్మికంగా ఎంతో శక్తిమంతమైన కలయిక. జీవితంలో గురుదోషాలు ఉన్నవారు, వివాహం ఆలస్యమవుతున్న యువతీ యువకులు, ఆర్థిక స్థిరత్వం కోరుకునేవారు గురు ప్రదోష వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే సత్ఫలితాలు కలుగుతాయని విశ్వాసం.
శివలింగానికి సమర్పించాల్సిన విశేష ద్రవ్యాలు..
గురు ప్రదోష వేళ మహాదేవునికి ప్రీతిపాత్రమైన కొన్ని ప్రత్యేక పూజా ద్రవ్యాలను సమర్పించడం ఆచారంగా వస్తోంది.
సుగంధ చందనం సమర్పణ..
చందనం ప్రశాంతతకు, పవిత్రతకు ప్రతీక. శివలింగంపై భక్తిశ్రద్ధలతో గంధాన్ని అష్ట దిక్కులా లేదా త్రిపుండ్రాల రూపంలో అలంకరించడం వల్ల మనశ్శాంతి లభించడంతో పాటు శివానుగ్రహం కలుగుతుందని నమ్ముతారు.
పసుపు రంగు పుష్పాలు,తేనె అభిషేకం..
గురువారం బృహస్పతికి సంబంధించిన రోజు కావడంతో పసుపు రంగు వస్తువులకు ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. శివునికి పసుపు వర్ణ పుష్పాలను సమర్పించి, తేనెతో అభిషేకం చేయడం వల్ల భాగ్యవృద్ధి కలిగి, చేపట్టిన పనుల్లో విజయం చేకూరుతుంది.
పంచ ధాన్యాల సమర్పణ..
గురు ప్రదోష సమయంలో శివలింగానికి ఐదు రకాల ధాన్యాలను భక్తితో నివేదించే సంప్రదాయం ఉంది. దీనివల్ల గృహంలో ధనధాన్యాల లోటు ఉండదని, ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుంచి ఉపశమనం లభిస్తుందని ప్రతీతి.
మనోభీష్ట సిద్ధికి పూజా విధానం..
సంకల్పం: ప్రదోష దినం ఉదయాన్నే స్నానాదికాలు ముగించి, పూజామందిరంలో దీపారాధన చేసి మనస్సులోనే ప్రదోష వ్రత సంకల్పాన్ని స్మరించుకోవాలి.
నామస్మరణ.. రోజంతా 'ఓం నమః శివాయ' పంచాక్షరీ మంత్రాన్ని వీలైనన్ని సార్లు జపించాలి.
సంధ్యా సమయ ఆరాధన..సూర్యాస్తమయానికి ముందు, ఆ తర్వాత ఉండే సమయాన్ని 'ప్రదోష కాలం' అంటారు. ఈ సమయంలో శివాలయానికి వెళ్లి లేదా ఇంట్లోనే శివలింగానికి శుద్ధ జలంతో అభిషేకం చేయాలి.
అర్చన, హారతి..పసుపు పూలు, బిల్వపత్రాలు, చందనం, తేనె సమర్పించిన అనంతరం పరమేశ్వరుడితో పాటు గౌరీదేవిని ధ్యానిస్తూ కర్పూర నీరాజనం ఇవ్వాలి.
శ్రద్ధ, విశ్వాసాలతో ఆచరించే భక్తి మాత్రమే దైవకృపకు మూలమని శాస్త్రాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. నిష్కల్మషమైన మనస్సుతో భోళాశంకరుడిని స్మరిస్తూ ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే సకల శుభాలు చేకూరుతాయి.

